Lãnh Đạo Tỉnh Thức Trong Kỷ Nguyên AI: Kỹ Năng “Chiến Đấu Với Bản Thân” và Xây Dựng Những “Trạm Dừng” giúp Doanh Nghiệp Trưởng Thành

Trong chuỗi series Mindful Leadership trên podcast Vietsuccess, cuộc trò chuyện giữa host Quốc Khánh  và chị Phạm Thị Mỹ Lệ – Đồng sáng lập & Chủ tịch HĐQT L&A Holdings – mang đến một góc nhìn hiếm gặp: lãnh đạo tỉnh thức không phải là lý thuyết tâm linh, mà là một năng lực quản trị thực chiến, giúp doanh nhân đứng vững trước biến động và dẫn dắt tổ chức đi xa hơn.

Hơn 25 năm điều hành một doanh nghiệp cung ứng giải pháp và công nghệ nhân lực, chị đã hình thành tư duy quản trị dựa trên ba trụ cột: kỷ luật nội tâm, tư duy hệ thống, và khả năng thích nghi liên tục. Những chia sẻ từ hành trình này không chỉ hữu ích cho ngành nhân sự mà cho bất kỳ nhà lãnh đạo nào đang đối diện với áp lực tái cấu trúc doanh nghiệp trong kỷ nguyên AI.

Sự tự nhận thức – Nền tảng sống còn của nhà lãnh đạo

Trong bối cảnh doanh nhân phải đưa ra hàng chục quyết định mỗi ngày, tự nhận thức trở thành năng lực gốc rễ. Đây là khả năng nhìn vào thực tế, không bị chị phi phối bởi cảm xúc cá nhân hay những ảo tưởng về khả năng của bản thân.

Cuộc chiến lớn nhất: chiến đấu với chính mình

Với người lãnh đạo, thách thức không phải là đối thủ hay thị trường, mà chính là cái tôi chủ quan. Có những quyết định tuy hợp với mong muốn của cá nhân người lãnh đạo nhưng lại không phù hợp với tập thể hoặc với thực tế vận hành. Một nhà lãnh đạo tỉnh thức cần học cách vượt qua sự thiên vị cá nhân, thậm chí chấp nhận hy sinh “cái mình muốn” để đi theo điều đúng cho tổ chức.

Sự tự nhận thức còn giúp họ nhìn rõ giới hạn. Khi cần hỗ trợ từ chuyên gia, từ người thầy hoặc từ những phương pháp bổ trợ khác, họ sẵn sàng tìm kiếm thay vì cố gắng xoay xở một mình. Đó là dấu hiệu của sự trưởng thành trong ra quyết định.

Chuyển biến trong phong cách dẫn dắt

Sự tự nhận thức giúp người lãnh đạo thay đổi phong cách lãnh đạo theo hướng:

• Ít vội vàng hơn
• Lắng nghe kỹ hơn
• Đầm tính và kiên nhẫn hơn

Khi chấp nhận “đi chậm lại để đi xa hơn”, họ đầu tư vào năng lực của đội ngũ thay vì ôm hết vào mình. Đây là sự dịch chuyển từ quản trị vi mô sang phát triển con người – yếu tố quyết định cho những tổ chức muốn trường tồn.

Tập trung vào phân quyền – phân vai – phân trách nhiệm

Một doanh nghiệp lớn lên không thể dựa vào một người. Mindful Leadership giúp người đứng đầu chuyển từ vai “người ra mọi quyết định” sang vai người quyết định ai sẽ là người ra quyết định.

Tại L&A Holdings, những quyết định lớn được vận hành theo cơ chế “tam quyền phân lập”:

• Người giữ ngân sách
• Người thực thi chi tiêu
• Người chuyên môn chịu trách nhiệm đầu ra

Điều này tạo ra tính minh bạch, giảm rủi ro đi tắt và giảm phụ thuộc vào cá nhân lãnh đạo.

Xây Dựng “Trạm Dừng”: Năng Lực Thiết Yếu Trong Một Tổ Chức Trưởng Thành

Tăng trưởng không phải là một đường thẳng. Bất kỳ doanh nghiệp nào cũng cần những “trạm dừng” để:

• Kiểm định lại hệ thống
• Rà soát lại quy trình
• Tái cấu trúc tổ chức khi cần
• Chuẩn bị cho chu kỳ kế tiếp

Thiết lập hệ thống ngay từ giai đoạn khởi nghiệp

Một điểm khác biệt trong cách điều hành L&A là hệ thống vận hành được xây ngay từ khi công ty chỉ có vài nhân sự. Tư duy “lớn từ trong ruột” giúp doanh nghiệp:

• Không bị gãy khi doanh thu tăng nhanh
• Không phụ thuộc vào cá nhân
• Có nền tảng để mở rộng quy mô

Trong bối cảnh khởi nghiệp với mức vốn hạn chế, chị đề xuất rằng ngay cả các công ty nhỏ cũng nên đầu tư vào hệ thống – từ phần mềm miễn phí đến các giải pháp quản trị phù hợp.

Chủ động kích hoạt “trạm dừng” – tái cấu trúc định kỳ

Không có tổ chức nào có “cái áo” vừa mãi với mọi giai đoạn. Tái cấu trúc là chuyện phải làm liên tục theo chu kỳ 2–3 năm. Việc chủ động dừng lại, nhìn lại, đánh giá, và tái thiết giúp doanh nghiệp có thể giữ tốc độ phát triển phù hợp, loại bỏ những phần chưa tốt và mở đường cho giai đoạn tăng trưởng mới.

Chị Phạm Thị Mỹ Lệ chia sẻ trong 25 năm, L&A đã tái cấu trúc khoảng năm lần — không phải vì khủng hoảng, mà vì tỉnh thức nhìn thấy sự thay đổi trước khi nó xảy ra.

Tác động của AI đối với thị trường lao động Việt Nam

Ngày nay AI không chỉ thay đổi ngành công nghệ, nó đang tái cấu trúc lao động, cách thiết kế tổ chức, cách phân bổ nguồn lực nhân sự.

Sự phân cực mạnh mẽ về năng lực

AI có thể giải quyết khoảng 70–75% công việc thông thường. Điều này tạo ra hai nhóm lao động:

• Nhóm chuyên môn cao: biết sử dụng – chỉ huy – khai thác AI
• Nhóm lao động giản đơn: làm những phần việc giá trị thấp

Trong khi đó, tầng lớp “không phải chuyên gia, nhưng cũng không phải lao động phổ thông” có nguy cơ trở nên không phù hợp. Điều này buộc doanh nghiệp phải thiết kế lại hệ thống đào tạo, chuyển giao 25–30% tri thức của chuyên gia cho AI, và chuẩn bị sẵn sàng cho sự thay đổi nhân sự khi các chuyên gia nghỉ hưu.

Sự trỗi dậy của lực lượng freelance

Ngày càng nhiều lao động trẻ chọn làm việc tự do. Điều này khiến doanh nghiệp: khó tuyển lao động phổ thông, khó có thể giữ người giỏi, và buộc họ phải đầu tư nhiều hơn vào tự động hóa.

Hiện nay các khu công nghiệp tại thành phố lớn, bài toán thiếu lao động trở thành áp lực thường xuyên.

Công nghệ nhân lực và nền tảng Scale

L&A đã chuyển đổi từ một doanh nghiệp cung ứng nhân lực truyền thống sang một doanh nghiệp công nghệ nhân lực, phát triển nền tảng Scale. Nền tảng này ứng dụng AI để:

• Thiết kế KPI
• Đánh giá năng lực
• Đề xuất lộ trình đào tạo
• Hỗ trợ tuyển dụng và phát triển đội ngũ

Đây cũng là kết quả của hơn 20 năm tích lũy tri thức trong ngành của chị Phạm Thị Mỹ Lệ

Bài toán năng suất và văn hóa kỷ luật

Một vấn đề lớn của thị trường lao động Việt Nam là năng suất còn thấp. Gốc rễ nằm ở kỷ luật chưa cao, tuân thủ chưa tốt, và nhiều ngành vẫn dựa vào mô hình volume lớn – giá trị thấp.

Giải pháp không nằm ở việc “ra luật nghiêm” mà là áp dụng công nghệ để theo dõi – tạo động lực – khen thưởng. Và ứng dụng mobile đã giúp L&A gắn lời khen với hành vi tích cực, tạo ra sự lan tỏa văn hóa theo hướng chủ động hơn.

Không Gian Tỉnh Thức: Điều Kiện Để Ra Quyết Định Sáng Suốt

Lãnh đạo tỉnh thức không chỉ dựa trên kỹ năng mà còn dựa vào không gian nuôi dưỡng sự tỉnh táo. Trong những cuộc trao đổi chuyên sâu, việc tạo ra môi trường yên tĩnh – ánh sáng dịu, âm thanh hợp lý và mùi hương tinh tế – đóng vai trò như một lớp “giảm nhiễu” cho tâm trí.

Những mùi hương nhẹ nhàng từ nến thơm Himalaya được sử dụng trong không gian trò chuyện giúp tạo sự cân bằng và tập trung. Khi hương thơm lan toả, người lãnh đạo có cơ hội “chậm lại một nhịp”, quan sát thực tế khách quan hơn và điều chỉnh cảm xúc trước những quyết định quan trọng.

Trong những khoảnh khắc áp lực — từ các bài toán chiến lược đến xử lý nhân sự — sự tĩnh lặng được nuôi dưỡng đúng cách trở thành điểm tựa giúp người lãnh đạo nhìn vấn đề rõ ràng hơn và đưa ra lựa chọn chính xác.

Tầm Nhìn Chiến Lược: Trở Thành Người Có Ích Cho Cộng Đồng

Lãnh đạo tỉnh thức ở mức cao nhất không chỉ tập trung vào doanh nghiệp của mình mà còn hướng ra cộng đồng. Tầm nhìn của người lãnh đạo L&A gồm:

• Đưa dịch vụ nhân lực Việt Nam ra thị trường quốc tế
• Phát triển công nghệ nhân lực để hỗ trợ nhiều doanh nghiệp hơn
• Đầu tư và hỗ trợ nguồn nhân lực STEM – nhóm lao động quan trọng cho tương lai

Đó là mục tiêu dài hạn: xây dựng một thế hệ lao động chất lượng cao, có thể cạnh tranh và xuất khẩu tri thức giống như mô hình thành công của Philippines ở lĩnh vực kế toán, y tá và công nghệ thông tin.

Kết Luận: Lãnh Đạo Tỉnh Thức Là Năng Lực Cạnh Tranh Của Tổ Chức Tương Lai

Mindful Leadership không phải là chậm rãi, cũng không phải là thiền tịnh theo nghĩa truyền thống. Đó là cách người lãnh đạo:

• Giữ mình tỉnh táo giữa biến động
• Tạo ra các trạm dừng để tái cấu trúc
• Xây hệ thống thay vì chạy theo sự vụ
• Hợp tác với AI thay vì đối đầu
• Trao quyền để tổ chức tự vận hành
• Và luôn đặt mục tiêu lớn hơn bản thân doanh nghiệp

Trong thời đại AI, khi tốc độ thay đổi tăng gấp nhiều lần, sự tỉnh thức trở thành lợi thế chiến lược. Doanh nghiệp nào có lãnh đạo tỉnh thức — doanh nghiệp đó có cơ hội đi xa hơn, vững vàng hơn và trường tồn hơn.