Lý Ngọc Minh (Minh Long): Triết lý “Có Tâm” và “Học - Hỏi - Hành” Con đường sáng tạo 50 năm trong kỷ nguyên Mindful Leadership
Hơn nửa thế kỷ gắn bó với nghề gốm, ông Minh không chỉ sáng tạo ra những sản phẩm tinh hoa của Việt Nam, mà còn để lại một triết lý làm người – làm nghề đáng suy ngẫm:
“Mỗi việc mình làm, đều không thẹn với lòng.”
Câu chuyện của Nghệ nhân Lý Ngọc Minh - nhà sáng lập Gốm sứ Minh Long là minh chứng cho một con đường sáng tạo bền vững: học giỏi, làm nghiêm, sống có tâm. Trong chương trình Mindful Leadership SS3 #5, ông kể cách ông kết hợp khoa học, đạo lý và thực hành tỉnh thức để biến “cục đất” thành sản phẩm có hồn. Bài viết này tóm lược những bài học cốt lõi, kèm gợi ý thực hành cho lãnh đạo và người làm nghề.
Hai “chương học” để trường tồn: Tri thức và đạo lý
Ông Lý Ngọc Minh từng nói: “Học để biết chưa đủ, phải hỏi để hiểu, và hành để chứng.”
Sự nghiệp của ông được xây dựng trên hai trục – cũng là hai “chương học” lớn trong cuộc đời.
Chương thứ nhất – Học từ sách vở và thực hành (Học – Hỏi – Hành):
Với ông Minh, tri thức chỉ thật sự có giá trị khi đi cùng trải nghiệm. Mỗi kiến thức, mỗi công thức đều phải được thử qua đất, qua lửa, qua đôi tay người thợ. Ông tin rằng “hiểu” là một phần của tri thức, còn “làm” mới là con đường để tri thức trở thành giá trị thật.
Chương thứ hai – Học đạo lý của trời đất (Lão Trang, Nguyễn Duy Cần):
Từ triết lý tạo hóa, ông học được cách giữ tâm mình bình thản giữa thành bại. Khi hiểu quy luật tự nhiên, con người sẽ không còn kiêu khi thành công, cũng chẳng sụp đổ khi thất bại – bởi mọi sự đều vô thường.
Và có lẽ, đó cũng chính là gốc rễ của sự trường tồn:
khi khoa học và đạo lý cùng song hành, khi kỹ thuật và cái tâm cùng được rèn giũa trong từng sản phẩm, từng hành động.
Triết lý của Gốm Sứ Minh Long: Tinh hoa từ Đất, tinh xảo từ Người
Luyện tâm bằng công việc: “Làm như chơi” và ritual mindfulness
Ông Minh coi công việc như một trò chơi khám phá, không phải gánh nặng. Tư duy này là một dạng thực hành tỉnh thức:
- Chuyển đổi tâm thế: từ “phải làm” sang “muốn làm” - giảm áp lực, tăng tính sáng tạo.
- Thực hành nhỏ: quan sát từng bước công đoạn, học từ lỗi, hoàn thiện qua lặp lại.
- Có tâm và minh bạch: làm điều tốt nhất như làm cho chính mình; chịu trách nhiệm minh bạch về quy trình và chất lượng.
Bạn cũng có thể thực hành tỉnh thức trong công việc bằng những thói quen vô cùng đơn giản như: trước mỗi ca làm/meeting, dành 2 phút tĩnh lặng để định tâm; sau một phiên việc lớn, ghi lại một bài học rút ra. Đây đều là kỹ thuật nhỏ giúp giữ “trí tĩnh” khi làm.
Nhất liệu là hồn: Ưu tiên gốc rễ vấn đề
Câu nói “nhất liệu, nhì nung, tam hình, tứ trí” không chỉ là kỹ thuật mà là triết lý: nguyên liệu là gốc rễ. Ông Minh bỏ hàng năm trời và nhiều nguồn lực để hiểu “hồn của đất” - từ đó tạo ra bước tiến kỹ thuật (ví dụ: nồi sứ chịu sốc nhiệt 900°C → -5°C).
Trong bối cảnh hiện nay, khi nhiều người nói rằng “thời kỳ thanh lọc” như hiện tại, giá trị cốt lõi của sản phẩm càng được quan tâm và bảo vệ. Không thể chắc chắn việc doanh nghiệp sẽ thành công khi có sản phẩm tốt, nhưng ít nhất sản phẩm tốt là sự bắt đầu đúng. Đồng nghĩa với việc, trước khi sáng tạo hình thức, hãy giải mã gốc rễ vấn đề. Trong doanh nghiệp, điều tương tự là hiểu “nguồn lực cốt lõi” - con người, vật liệu, quy trình trước khi tối ưu hóa bề mặt như marketing hay hình ảnh.
Khi sản phẩm trở thành hành trình của sự tĩnh lặng
Điều khiến người ta kính trọng ở Minh Long không chỉ là kỹ thuật, mà là tinh thần tôn trọng vật liệu và con người làm nghề. Ông dành nửa đời để lắng nghe “tiếng nói của đất” như cách một người nghệ nhân trò chuyện với bạn tri kỷ.
Ở Himalaya, chúng tôi cũng tin vào tinh thần đó: rằng mỗi nguyên liệu – từ sáp, giọt tinh dầu cho đến ngọn nến - đều mang năng lượng riêng. Khi được “chế tác” bằng sự tĩnh tâm và hiểu biết, chúng không chỉ là sản phẩm, mà là nghi thức nhỏ giúp con người tìm lại sự cân bằng trong nhịp sống bận rộn.
Có lẽ, dù ở lĩnh vực nào, những giá trị bền vững đều bắt đầu từ cùng một điểm: sự tôn trọng với vật liệu, với thiên nhiên và với cảm xúc của người dùng.
Cách giữ tâm an trong công việc mỗi ngày
Từ câu chuyện của ông Minh, ta nhận ra: Tỉnh thức không phải điều xa xôi, mà có thể bắt đầu từ những việc nhỏ – một hơi thở sâu trước giờ làm, một phút lắng lại sau mỗi cuộc họp, hay chỉ là giây phút nhìn ngắm sản phẩm mình làm ra với lòng biết ơn.
Những khoảng lặng ngắn ngủi ấy giúp người lãnh đạo giữ sự sáng suốt, giúp người thợ giữ được cái tâm, và giúp mỗi tập thể lớn lên trong an hòa.
Hạnh phúc nghề nghiệp là thực hành mỗi ngày
Hạnh phúc theo Ayurveda là trạng thái thân - tâm - trí hài hòa. Với ông Lý Ngọc Minh, hạnh phúc nghề nghiệp là làm việc bằng cái tâm và sự minh bạch, để “mỗi việc mình làm đều không thẹn với lòng.”
Mindful Leadership không phải trào lưu, mà là phương pháp quản trị trong đó lãnh đạo học cách điều tiết nội tâm, đặt gốc rễ giá trị lên trước, và biến sản phẩm thành minh chứng của tâm sáng. Khi lãnh đạo làm điều đó, tổ chức sẽ mạnh mẽ và bền bỉ hơn, không chỉ vì con số mà vì niềm tin và giá trị. Xem thêm cách mà các nhà lãnh đạo tỉnh thức vận hành và phát triển doanh nghiệp thành công:
2. Vua Bánh Mì: Kao Siêu Lực: Sống với đam mê, nhưng không bỏ quên Chất lượng
