Mùa hoa bằng lăng tím giữa khoảng trời nắng hạ

Cây bằng lăng tím có tên khoa học là Lagerstroemia speciosa, thuộc họ Tử vi (Lythraceae). Đây là một loài cây bản địa có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới Nam Á, xuất hiện phổ biến tại các quốc gia như Ấn Độ, Malaysia, Philippines và các nước thuộc bán đảo Đông Dương, trong đó có Việt Nam.

Thực tế, bằng lăng khá đa dạng về loài, được phân biệt dựa trên các đặc điểm như:
- Bằng lăng nước (bằng lăng tím): là cây thân gỗ, thẳng, phân nhánh cao, tán dài, thân khá nhẵn nhụi. Lá xanh, dài từ 8-15cm, hình oval hoặc elip. Khi ra hoa có màu tím hoặc tím nhạt, mọc thành từ chụp tên đầu mỗi nhánh, hoa nở vào mùa hè. Bạn cũng có thể bắt gặp loài này với những màu khác như tím trắng, tím sậm, hồng,... 

- Bằng lăng ổi (bằng lăng tía): là cây thân gỗ lớn, vỏ nâu xám vàng, có mảng bong tròn tròn, gốc có cạnh giống như thân cây ổi.  Cành non có cạnh, có lông hình sao, cành già thì nhẵn hơn. Lá mọc so le nhau, hình mác, đầu nhọn, gốc thuôn dài khoảng 7 - 14cm, cả 2 mặt đều có lông. Hoa thường nở thành cụm, mọc thành hình tháp, thẳng, dài, nụ hoa 6 cánh, hình cầu, có móng ngắn. 

- Bằng lăng Thái: Có chiều cao khiêm tốn hơn bằng lăng tím truyền thống. Hoa mọc thành chùm rất sai hoa, cánh hoa mỏng manh và có màu tím đậm, rất được ưa chuộng trồng chậu hoặc khuôn viên nhỏ.

- Bằng lăng trắng: Có hoa màu trắng tinh khôi, thường được tìm thấy và nhân giống làm điểm nhấn độc đáo cho các khu vườn.

Tại những vùng đất nguyên thủy, loài cây này thường mọc hoang dã trong các khu rừng nửa rụng lá hoặc rừng nhiệt đới gió mùa. Có lẽ là nhờ khả năng thích nghi tốt với khí hậu nóng ẩm, hệ rễ cọc bám sâu chắc vào lòng đất và thân gỗ dẻo dai chống chịu được bão gió, nên bằng lăng đã được đưa từ rừng về trồng trong các đô thị. Không chỉ là tạo bóng mát, giúp không khí trong lành hơn mà đến mùa hoa nở, đường phố như khoác lên mình một chiếc áo mới, tươi xinh hơn. 

Từ đó, những hàng cây bắt đầu xuất hiện rải rác bên những con đường mòn, rồi dần dần trở thành loài cây công trình quen thuộc, định hình nên cảnh quan của nhiều đô thị lớn tại Việt Nam như Hà Nội, Huế, Thành phố Hồ Chí Minh.

Hoa bằng lăng có mùi hương không? 

Thực tế, không giống như hoa hồng nồng nàn hay hoa nhài ngào ngạt, hoa bằng lăng gần như không có hương thơm rõ rệt. Nếu đứng từ xa hoặc trong những ngày lộng gió, khứu giác của bạn sẽ khó lòng bắt nhịp được một nốt hương nào. Tuy nhiên, nếu bạn thực sự tĩnh lặng, tiến lại gần một chùm hoa vừa hé nở vào buổi sớm mai khi sương chưa tan hết, hít một hơi thật sâu, bạn sẽ cảm nhận được một mùi hương vô cùng mơ hồ. Đó là một mùi hương dịu nhẹ, thanh khiết, thoang thoảng chút ngai ngái của nhựa cây và thảo mộc tự nhiên. Mùi hương ấy không cố gắng thu hút hay làm say đắm bất kỳ ai, nó tồn tại một cách khiêm nhường, tĩnh lặng, giống như chính bản tính tự nhiên của loài hoa này vậy.
 

Mùa hè hoa nở - bằng lăng tím cả một góc trời nên thơ

Bằng lăng nở vào tháng mấy? Câu trả lời chính là khoảng giao mùa giữa mùa xuân và mùa hạ, kéo dài từ đầu tháng Năm cho đến cuối tháng Sáu dương lịch. Một trong những điều kỳ diệu nhất của mùa hoa bằng lăng nở chính là sự chuyển màu của những cánh hoa theo thời gian.

Loài hoa này không giữ nguyên một sắc độ từ khi khai hoa cho đến lúc tàn tạ. Khi những nụ hoa đầu tiên bừng nở, chúng mang một sắc bằng lăng tím đậm đà, sắc nét và vô cùng rực rỡ. Thế nhưng, chỉ sau vài ngày đắm mình trong cái nắng hanh vàng của mùa hạ, sắc tím ấy bắt đầu phai nhạt dần. Hoa chuyển sang màu tím hồng, rồi nhạt dần thành sắc tím pha trắng, và cuối cùng trước khi lìa cành, cánh hoa hóa thành một màu trắng ngà mỏng manh. 

Bằng lăng tím gắn liền với tuổi học trò

Khi những chùm hoa tím bắt đầu rung rinh dưới nắng, người ta lại bất giác nhớ đến sân trường, nhớ tiếng ve, nhớ một thời áo trắng đã đi qua rất lâu mà đôi khi chỉ cần nhìn thấy sắc tím ấy là mọi kỷ niệm cũ lại ùa về nguyên vẹn.

Có lẽ vì nở đúng vào mùa chia tay nên bằng lăng luôn mang theo một nỗi buồn rất nhẹ. Đó là cảm giác của những cuốn lưu bút còn dang dở, những rung động đầu đời chưa kịp gọi thành tên và cả những lời hứa tuổi trẻ đôi khi chỉ đủ đẹp để ở lại trong ký ức. Sắc tím của bằng lăng không rực rỡ, nhưng càng nhìn lâu lại càng dễ khiến lòng người chậm xuống.

Người ta cũng thường ví bằng lăng như biểu tượng của một tình yêu dịu dàng và thủy chung. Không mãnh liệt như sắc đỏ của hoa hồng, màu tím ấy mang vẻ lặng lẽ,thủy chung, giống như những tình cảm chân thành không cần quá nhiều lời để chứng minh. Những nỗi niềm thương nhớ đi qua năm tháng, đến cuối cùng điều còn đọng lại đôi khi chỉ là một màu hoa tím trong chiều hè cũ.

Và có lẽ cũng vì thế mà càng trưởng thành, người ta càng dễ yêu bằng lăng hơn. Không chỉ vì hoa đẹp, mà bởi loài hoa ấy luôn gợi cảm giác có một nơi nào đó trong ký ức để mình được quay về rất bình yên, rất dịu dàng và đầy thương nhớ.

Những cung đường hoa bằng lăng đẹp khắp Việt Nam

Tại TP.HCM, bằng lăng bắt đầu nở từ cuối tháng 3 và rực rỡ nhất vào khoảng đầu tháng 4. Đi qua những con đường như Đinh Tiên Hoàng, Hoàng Sa hay Trường Sa vào mùa này, người ta dễ có cảm giác như thành phố bỗng chậm lại dưới những dải tím mềm mại ven kênh.

Còn những góc phố Hà Nội, sắc tím bằng lăng thường phủ kín các tuyến đường lớn như Văn Cao, Liễu Giai hay Đào Tấn, Sơn Tây mỗi độ hè sang. Những tán cây giao nhau tạo thành cả một khoảng trời tím biếc, vừa dịu dàng vừa mang chút hoài niệm rất riêng của mùa hạ thủ đô.
 

Hay tại Đà Nẵng, bằng lăng nở rộ trên nhiều tuyến đường như Tôn Đức Thắng, Nguyễn Công Hoan hay Trường Chinh, nhuộm tím cả những góc phố quen thuộc. Giữa nhịp sống năng động của thành phố biển, sắc tím ấy lại mang đến cảm giác nhẹ nhàng và bình yên lạ thường.

Riêng cung đường Quốc lộ 20 dẫn lên Đà Lạt, Lâm Đồng mỗi mùa bằng lăng nở luôn khiến người ta rung động theo một cách rất khác. Dọc đoạn chân đèo Prenn hay qua xã Hiệp Thạnh, sắc tím trải dài giữa núi đồi xanh thẳm khiến hành trình lên cao nguyên trở nên lãng mạn hơn bao giờ hết.

Ở Bến Tre, những ngày đầu tháng Năm dường như dịu lại dưới sắc tím bằng lăng trải dài khắp các tuyến đường trung tâm. Từ Hai Bà Trưng, 30/4 cho đến đại lộ Đồng Khởi hay Đông Tây, những tán hoa  đu đưa trong gió khiến con đường mang một vẻ đẹp rất đỗi nên thơ của miền sông nước.

Có lẽ vì mang trong mình quá nhiều ký ức của tuổi trẻ và mùa hạ nên hoa bằng lăng từ lâu đã đi vào thơ ca, âm nhạc và những trang tản văn như một biểu tượng rất dịu dàng của thanh xuân. Chỉ một sắc tím rung rinh dưới nắng cũng đủ khiến lòng người chậm lại, đủ để gợi nhớ một khoảng thời gian đã cũ mà ta tưởng mình quên mất từ lâu.

Những vần thơ trong bài “Bằng Lăng Phố” của tác giả Thu An có lẽ cũng được viết ra từ những rung động rất đỗi nhẹ nhàng ấy:

“Tím lung linh một con đường
Bằng lăng trên phố thân thương gọi hè
Nhanh nhanh tỉnh giấc đi ve
Nắng lên rực rỡ mùa hè sắp sang!”

Mùa hoa rồi sẽ đi qua như mọi mùa hạ khác. Nhưng có những sắc tím vẫn còn ở lại rất lâu trong ký ức, như một khoảng trời bình yên mà chỉ cần vô tình bắt gặp đâu đó giữa phố đông.