6 CÁCH GIÚP VIỆC ĐỌC SÁCH HIỆU QUẢ HƠN, ỨNG DỤNG ĐƯỢC NGAY

George R.R. Martin, nhà văn người Mỹ đã từng nói: “Một người đọc sách sống cả nghìn cuộc đời trước khi anh ta chết... Người không bao giờ đọc thì chỉ sống có một đời mà thôi.” Để trải nghiệm cuộc sống thường có rất nhiều cách, có người chọn đi đây đi đó, có người chọn tụ tập và chia sẻ, có người lại chọn đọc sách. Xã hội hiện nay có quá nhiều thứ hấp dẫn hơn những câu chuyện trong những trang giấy, điều này khiến chúng ta dễ bị xao nhãng và làm cho thói quen đọc sách trở nên khó khăn. Khi đọc sách, bạn có cảm thấy khó tập trung, thiếu kiên nhẫn và đôi khi cảm thấy nhàm chán, vậy làm sao để việc đọc sách hiệu quả hơn, cùng Himalaya tìm hiểu thêm.

Đọc sách để làm gì

1 năm bạn đọc được bao nhiêu cuốn sách? Và đã bao lâu rồi bạn chưa thực sự đắm chìm vào một quyển sách, không chỉ đơn thuần là đọc, mà là thực sự bị cuốn hút, lật từng trang sách và quên hết mọi thứ xung quanh. Vậy lý do gì khiến số lượng và thời lượng đọc sách của bạn vơi dần đi.

Có phải là do cuộc sống bộn bề, bạn không sắp xếp được thời gian dành cho mình, hay có nhiều sự kiện khác hấp dẫn bạn hơn, có thể là một show truyền hình, một câu chuyện trên mạng xã hội, tất cả mọi thứ ấy khiến bạn mất tập trung, không còn hứng thú với những nhân vật và câu chuyện trên những trang sách.

Đọc là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất để học tập, nghiên cứu và làm việc. Tuy nhiên đọc nhiều không đồng nghĩa với đọc hiệu quả, tác dụng thực sự của việc đọc có mục đích là lựa chọn tài liệu phù hợp, có phương pháp đọc đúng đắn và suy ngẫm về những gì đã đọc. 

• Đọc sách hiệu quả là cách bạn thu thập kiến thức, học hỏi tốt hơn. Một số nghiên cứu cho thấy việc đọc sách sẽ giúp bạn duy trì một bộ não khoẻ mạnh, tư duy nhanh nhẹn, nâng cấp khả năng ghi nhớ tốt hơn cho bạn. Khi tư duy được cải thiện, khả năng phản biện cũng theo đó được nâng cấp
• Đọc sách cũng là một cách giải toả căng thẳng, giải trí và thư giãn hiệu quả
• Sách cũng là công cụ giúp cải thiện khả năng đồng cảm. Ví dụ đọc nhiều sách văn học, nhìn thấy nhiều cuộc đời giúp bạn thấu hiểu cảm xúc của những nhân vật trong câu chuyện, có độ nhạy về cảm xúc tốt hơn. Đọc sách hư cấu có thể giúp tăng kiến thức và mở rộng tầm nhìn của bạn. 
• Có lợi cho sức khoẻ của trí não, khi não liên tục thu thập và lưu trữ các thông tin cũng là một cách để bảo vệ bạn khỏi các bệnh liên quan đến trí nhớ. 
• Xây dựng thói quen đọc sách hiệu quả giúp bạn nắm bắt các điểm chính và bao quát vấn đề tốt hơn. 

Làm sao để xây dựng thói quen đọc sách hiệu quả

Đọc sách hiệu quả quan trọng chất lượng hơn số lượng, không quan trọng bạn đọc bao nhiêu cuốn sách mà điều thực sự quan trọng là bạn hiểu, ghi nhớ và ứng dụng những thông tin đã đọc như thế nào. 

Đọc sách cần phải tập trung, đọc mà không tập trung thì cũng giống như việc bạn lướt mạng xã hội trong vô định, không đọng lại được gì. Để ghi nhớ được những gì bạn đã đọc, hay tập trung tinh thần và kiểm tra khả năng nhớ của mình trong suốt quá trình đọc, những phương pháp sau sẽ giúp việc đọc sách hiệu quả hơn:

Bắt đầu từ những mục tiêu khiêm tốn

Khi bạn đặt mục tiêu quá nhiều, quá nhanh trong một khoảng thời gian ngắn thì bạn lại càng dễ gặp thất bại. Hãy bắt đầu bằng những thói quen nhỏ được lặp đi lặp lại mỗi ngày, ví dụ bắt đầu từ việc đọc 1 trang hoặc đọc 5 phút mỗi ngày, duy trì thói quen này và từ từ tăng dần số lượng và thời gian lên. Sau một khoảng thời gian bạn sẽ cảm thấy sự khác biệt và nó sẽ dần trở thành thói quen của bạn.

Đọc sách có chọn lọc

Không khó để nhận ra một tác phẩm có đáng để bạn bỏ thời gian ra để đọc hay không, từ lối viết khéo léo, ý tưởng chất lượng cao sẽ thu hút sự chú ý của bạn. Bạn có thể lướt qua phần giới thiệu, mục lục, tiêu đề chương và các tiêu đề phụ, chọn 1 phần thú vị và đọc một vài trang, việc đọc lướt nội dung của cuốn sách trong vòng 10 phút sẽ giúp bạn nhận ra tương đối chất lượng của cuốn sách có phù hợp với bạn hay không.

Chọn những quyển sách chứa nội dung mà bạn có thể ứng dụng ngay lập tức, vận dụng những ý tưởng đã đọc vào thực tế là một trong những cách tốt nhất để ghi nhớ chúng. Lựa chọn những cuốn sách phù hợp với lứa tuổi và hoàn cảnh của bạn sẽ mang đến nhiều động lực để khám phá chúng hơn. 

Tạo môi trường phù hợp với các buổi đọc

Môi trường đọc sách có thể hỗ trợ sự tập trung cao độ (chiếm đến 70%) hoặc làm gián đoạn buổi đọc của bạn. Vậy nên hãy chọn một nơi yên tĩnh, đủ sáng hoặc chủ động tạo ra một môi trường phù hợp để đọc sách, tránh xa mọi thứ gây xao nhãng và tập trung vào những gì bạn đang đọc. 

Tắt các thiết bị điện tử: Hãy tắt máy tính, tivi và chuông điện thoại trong thời gian đọc. Việc này sẽ giúp bạn hoàn toàn tập trung vào nội dung cuốn sách và không bị phân tán tư tưởng, hay cắt đứt mạch cảm xúc khi có tiếng chuông thông báo vang lên bất chợt

Thiết lập thời gian đọc: Hạ quyết tâm và đặt ra thời gian cụ thể để hoàn thành quyển sách. Lên kế hoạch cho thời gian cần tập trung đọc sách mỗi ngày và cố gắng hoàn thành mục tiêu đó.

Tạo hương thơm khi đọc sách: Mùi hương có thể kích thích các nơ-ron thần kinh nhanh hơn bất kỳ giác quan nào. Để việc đọc sách hiệu quả, không mệt mỏi, hãy đặt lọ tinh dầu tán hương bên cạnh khi đọc sách sẽ giúp bạn cảm thấy sảng khoái và làm cho việc đọc thú vị hơn. Hương thơm dịu nhẹ từ tinh dầu hoặc nến thơm sẽ giúp tinh thần thư thái, minh mẫn và tập trung vào từng câu chữ. Bạn có thể cân nhắc các loại như hương bạc hà (mint) đánh thức các giác quan, làm bừng tỉnh trí não và xua tan sự uể oải, hương cam ngọt mang đến năng lượng tích cực, giảm căng thẳng và giúp tâm trí cởi mở hơn, hương Hương thảo được mệnh danh là thảo mộc của sự ghi nhớ, giúp tăng khả năng tư duy logic và các thông tin phức tạp,...

Mở nhạc không lời: Bạn nên nghe âm thanh của thiên nhiên như mưa, sóng, rừng nhiệt đới hay động vật khi đọc sách. Loại âm nhạc này khiến bạn thư giãn và cảm thấy mình đang ở trong một thế giới khác, một thế giới chỉ có mình bạn ở đó với quyển sách của riêng bạn.

Dành nhiều thời gian để cải thiện đọc sách hiệu quả hơn

Một trong những rào cản lớn nhất khiến việc đọc trở nên hiệu quả là bạn không dành thời gian cho nó. Việc đọc không tự nhiên mà có, thói quen này được hình thành nhờ sự kỷ luật, đòi hỏi bạn phải lên kế hoạch và duy trì hoạt động này thường xuyên. 

Hãy tận dụng những khoảng nghỉ hoặc thời gian chờ đợi hoặc chủ động phân bổ thời gian phù hợp và kết hợp với các thói quen khác như dành cho mình 15 phút thư giãn mỗi ngày để hít thở sâu, cân bằng cảm xúc, bạn có thể kết hợp với nến thơm để tăng thêm hiệu quả chữa lành.

Tóm tắt lại những ý chính, những điểm quan trọng

Sau khi bạn đọc một đoạn, một trang hay một chương, hay hồi tưởng lại và giải thích lại nội dung mà không cần đọc lại. Hãy tự đặt cho mình những câu hỏi kiểm tra khả năng hiểu bài, ví dụ như điểm chính ở đây là gì, những nội dung này có điểm liên quan gì với nhau và thường xuyên suy ngẫm về những gì bạn đã đọc. Khi bạn duy trì được những thói quen này, bạn không chỉ ghi nhớ lâu hơn mà còn giúp bạn hiểu nội dung bạn đã đọc tốt hơn.

Bạn cũng có thể ghi chú lại những nội dung nổi bật và sắp xếp chúng thành một cây thông tin, thời gian đầu có thể sẽ gặp khó khăn một chút, nhưng hãy kiên nhẫn học hỏi và cải thiện dần kỹ năng này, bạn sẽ nhận thấy không chỉ kiến thức của mình tích luỹ ngày càng nhiều mà khả năng đọc hiểu và tư duy cũng được nâng cấp lên gấp nhiều lần. Khi bạn đọc được điều gì đó hay ko, khả năng liên tưởng và sáng tạo cũng ngay lập tức được kích hoạt nhanh chóng.

Hãy tưởng tượng khi bạn đọc xong 1 cuốn sách và giới thiệu nó cho bạn bè của mình, hay có ai đó vô tình đề cập đến những quyển sách bạn đã đọc, liệu bạn sẽ giới thiệu hay tóm tắt nội dung của nó như thế nào? Hãy luôn tóm gọn lại nội dung của mỗi quyển sách bạn đã xem qua, không chỉ để ghi nhớ mà sẽ sẵn sàng chia sẻ với bất cứ ai. 

Đừng chỉ tìm hiểu một chủ đề từ một quyển sách, hãy đọc nhiều cuốn sách nói về cùng một chủ đề để mở rộng phạm vi kiến thức, nhìn vấn đề ở nhiều góc độ khác nhau, nhìn nhận vấn đề qua góc nhìn của nhiều tác giả khác nhau, có như vậy bạn mới không bị gò bó nhận thức trong một phạm vi nhất định, hãy luôn mở rộng nó để cải thiện kinh nghiệm cá nhân

Đọc lại hai lần hoặc nhiều lần

Câu nói triết lý về việc đọc sách nhiều lần của Karl Popper: “Bất cứ điều gì đáng đọc thì không chỉ đáng đọc hai lần, mà còn đáng đọc đi đọc lại nhiều lần. Nếu một cuốn sách đáng đọc, thì bạn sẽ luôn có thể khám phá ra những điều mới mẻ và tìm thấy những thứ mà bạn chưa từng nhận ra ở lần đọc đầu tiên hoặc ngay cả khi bạn đã đọc nó nhiều lần,” nhấn mạnh giá trị sâu sắc của việc đọc sách, rằng sách hay chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa, cho phép người đọc khám phá chiều sâu và góc nhìn mới qua mỗi lần đọc. 

Đọc lại những cuốn sách đã đọc trong một hoàn cảnh khác, là khi trải nghiệm sống của bạn phong phú hơn cũng mang lại cảm xúc khác nhau. Như nhà văn David Cain nói: “Khi chúng ta chỉ học một điều gì đó một lần, chúng ta thực sự không học được nó – ít nhất là không đủ tốt để nó thay đổi chúng ta nhiều. Nó có thể truyền cảm hứng trong chốc lát, nhưng sau đó nhanh chóng bị lấn át bởi hàng thập kỷ thói quen và sự định hình đã hình thành trước đó". Điều này có nghĩa là học một lần là chưa đủ để thay đổi bản thân, kiến thức đó sẽ bị lu mờ bởi thói quen cũ; thay vào đó, cần học tập liên tục, có phương pháp (như tự học, phản biện, hành động), và tích hợp sâu sắc vào cuộc sống để tạo ra sự thay đổi thực sự, biến nó thành một phần của con người, giúp đạt được sự tự do và bình an nội tâm, chứ không chỉ là kiến thức bề mặt, và đọc sách cũng vậy, bạn chỉ đọc một lần thì chưa đủ để cảm nhận được hết những tinh tuý của quyển sách đó.

Đọc sách hiệu quả không phải là năng khiếu, nó là một kỹ năng có thể rèn luyện được. Bằng cách tạo ra những thay đổi nhỏ mỗi ngày, tạo ra môi trường giàu cảm hứng với một mùi hương, bạn sẽ thấy việc tiếp thu kiến thức trở nên nhẹ nhàng như một cuộc dạo chơi giữa những trang sách.